Uluslararası Sevkiyatta Gemi İçi (In-Vessel) Lashing ve Emniyet Protokolleri

Uluslararası ticarette, özellikle ağır sanayi ürünleri, çelik rulolar, dev borular, jeneratörler ve proje kargoları standart bir konteynere sığmadığında, doğrudan geminin ambarına (Hold) veya güvertesine (Weather Deck) yüklenir. Bu taşıma şekline genel kargo (Breakbulk) veya dökme yük taşımacılığı denir. Ancak, tonlarca ağırlıktaki bu devasa yüklerin açık denizde fırtınalara ve dev dalgalara karşı korunması, standart konteyner lashing operasyonlarından çok daha zorlu bir mühendislik disiplini gerektirir.

Atlas Lashing olarak, uluslararası sularda seyreden dökme yük ve genel kargo gemileri için IMO CSS (Code of Safe Practice for Cargo Stowage and Securing) standartlarına uygun gemi içi (in-vessel) lashing hizmetleri sunuyoruz. Bu rehberimizde, armatörlerin ve yük sahiplerinin (B2B) en büyük kabusu olan yük kaymalarını (cargo shifting) önlemek için uyguladığımız emniyet protokollerini, kaynak işlemlerini (hot work) ve dunnage sistemlerini detaylıca inceliyoruz.

1. Gemi İçi (In-Vessel) Lashing ve Breakbulk Taşımacılık Nedir?

Gemi içi lashing, paketlenmiş, sandıklanmış veya paletlenmiş ancak konteynere konulmamış (Breakbulk) yüklerin, gemi ambarlarında veya doğrudan ana güvertede çelik zincir, halat, kaynak ve ahşap desteklerle sabitlenmesi işlemidir. Çelik konstrüksiyonlar, sac rulolar, demir borular ve ağır iş makineleri bu kategoriye girer.

Bu yüklerin gemi içerisindeki yerleşimi (Stowage Plan) ve sabitleme noktaları, geminin Metrik Merkez Yüksekliği (Metacentric Height – GM) stabilitesini doğrudan etkiler. Yanlış yapılan bir lashing operasyonu, açık denizde yükün zincirlerini kopararak geminin dengesini bozmasına (list to port/starboard) veya batmasına neden olabilir.

2. Ambar İçi (Hold) ve Güverte (Weather Deck) Sabitleme Dinamikleri

Yükün geminin neresine konumlandırıldığı, lashing stratejisini tamamen değiştirir:

• Ambar İçi (Under Deck / Hold): Gemi kapaklarının altında kalan bu bölge, hava koşullarından (yağmur, deniz suyu korozyonu) nispeten korunur. Burada genellikle çelik rulolar (Steel Coils) taşınır. Rulolar, “Key Coil” adı verilen merkezleme tekniğiyle yerleştirilir ve çelik çemberleme (steel strapping) ve ahşap takozlama (dunnage) ile sıkıştırılarak hareket alanları sıfırlanır.
• Güverte (On Deck / Weather Deck): Ambar kapaklarının üzeri veya ana güverte, yüklerin en çok deniz kuvvetine ve rüzgara maruz kaldığı alandır. Burada çapraz sabitleme (cross lashing) tekniği zorunludur. Güverte üzerindeki mapalara, pad-eye’lara ve D-ring’lere, Grade 80 çelik zincirler ve turnbuckle (gerdirgi) sistemleri ile “Top-over” (üstten aşırtma) ve “Loop” (düğümleme) lashing uygulanır.

3. Hot Work (Kaynaklı Sabitleme) ve D-Ring Uygulamaları

Büyük kütleli proje kargolarının güverte veya ambar zemininde kaymasını engellemenin en güvenilir yolu kaynak işlemidir. Denizcilikte buna Hot Work denir.

• D-Ring ve Padeye Kaynağı: Yükün çevresinde uygun bağlama noktası yoksa, gemi tabanına (güverte sacına) çelik D-Ring (halka) veya padeye’lar kaynatılır. Sertifikalı kaynak operatörlerimiz, lashing zincirlerini bu noktalara bağlayarak yükü sabitler.
• Stopper Kaynağı: Özellikle çelik sac levhalar veya ağır bloklar taşınırken, yükün etrafına çelik stoperler kaynatılarak, geminin yalpa vurması (roll) sırasında yükün milimetre bile kaymaması sağlanır.

Önemli Not: Hot Work operasyonları, gemi kaptanının (Master) izniyle, yangın nöbetçisi (Fire Watch) eşliğinde ve gaz-free sertifikası olan alanlarda gerçekleştirilir. İşlem bitiminde yük boşaltıldığında, bu kaynaklar taşlama motorlarıyla temizlenerek gemi orijinal haline getirilir.

4. Ahşap Yataklama (Dunnage) ve ISPM 15 Süreçleri

Metal metale temas ettiğinde sürtünme katsayısı düşer ve yük kaymaya başlar. Bu yüzden gemi tabanı ile yük arasına “Dunnage” adı verilen ahşap yataklama malzemeleri serilir.

Atlas Lashing, in-vessel operasyonlarda kullanılan tüm dunnage, takoz (chock) ve tomruk malzemelerinde ISPM 15 (Isıl İşlem Görmüş) standartlarına harfiyen uyar. Ahşap malzemelerin yükün ağırlığına göre dayanımı hesaplanır ve çivileme tabancaları ile geminin taşıyıcı kirişlerine denk gelecek şekilde (tank top/güverte) yerleştirilir. Ahşap, sadece sürtünmeyi artırmakla kalmaz, aynı zamanda yükün ağırlığını gemi iskeletine eşit olarak dağıtır.

5. Atlas Lashing Breakbulk ve Dökme Yük Hizmet Ağı

Gemi içi lashing ve hot work işlemleri, ağır sanayi ve dökme yük kapasitesi olan özel limanlarda veya gemi demirdeyken uygulanır. Geniş operasyon ağımız sayesinde, ağır sanayinin kalbi olan aşağıdaki terminal ve iskelelerde profesyonel ekiplerimizle hizmetinizdeyiz:

6. Operasyonlarda İş Güvenliği ve Lashing Sertifikasyonu

Gemi içi operasyonlar, kapalı alan çalışması (Enclosed Space), yüksekte çalışma ve ağır kaldırma riskleri barındırır. Operatörlerimiz, tam donanımlı KKD (Kişisel Koruyucu Donanım) ile çalışır ve uluslararası ISPS Code (Uluslararası Gemi ve Liman Tesisleri Güvenlik Kodu) kurallarına tabidir.

İşlem tamamlandığında, gemi kaptanına, sigorta acentelerine (P&I Clubs) ve gümrük otoritelerine sunulmak üzere, yapılan tüm bağlama hesaplamalarını, hot work süreçlerini ve kullanılan malzemelerin mukavemet belgelerini (Certificates of Breaking Strength) içeren uluslararası geçerliliğe sahip Atlas Lashing Sertifikası hazırlanır ve teslim edilir.

7. Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)